رایجترین انواع ضمانتنامه بانکی و کاربرد هر کدام
ضمانتنامههای بانکی انواع مختلفی دارند که هرکدام برای هدفی خاص صادر میشوند. این ضمانتنامهها درواقع ابزاری هستند که به کمک آنها میتوان اعتماد بیشتری در معاملات ایجاد کرد و بهویژه در قراردادهای بزرگ مثل پیمانکاری، خرید کالا یا حتی انجام تعهدات مالی اهمیت زیادی دارند. در ادامه، با چند نمونه رایج از انواع ضمانتنامه بانکی آشنا میشویم.
ضمانتنامه شرکت در مناقصه یا مزایده
این نوع ضمانتنامه بیشتر زمانی کاربرد دارد که یک شرکت یا فرد بخواهد در یک مناقصه یا مزایده شرکت کند. هدف از این ضمانتنامه، اطمینان از این است که اگر فرد یا شرکت در مناقصه برنده شد، قرارداد را امضا میکند و از تعهداتش شانه خالی نمیکند. در بیشتر موارد، مبلغ این ضمانتنامه معادل ۵ درصد قیمت پایه مناقصه است؛ همچنین، مدت اعتبار آن کوتاه بوده و تنها تا پایان فرآیند مناقصه اعتبار دارد.
ضمانتنامه حسن انجام تعهدات یا حسن انجام کار
ضمانتنامه حسن انجام کار از دیگر انواع ضمانتنامه بانکی و سندی است که تضمین میکند پیمانکار یا فروشنده، تعهداتش را طبق قرارداد انجام میدهد. این نوع ضمانتنامه تا پایان کار در اختیار کارفرما باقی میماند و اگر متقاضی وظایفش را درست انجام ندهد، ذینفع (کارفرما) میتواند مبلغ ضمانتنامه را از بانک بگیرد. در بعضی از منابع، حسن انجام تعهد و حسن انجام کار بهشکل متفاوتی تعریف شدهاند؛ طبق این منابع، مورد اول مربوط به بازه زمانی حین انجام پروژه است و مورد دوم به صحت عملکرد پس از تحویل پروژه ارتباط دارد.
ضمانتنامه پیشپرداخت
در بعضی از پروژهها، کارفرما مبلغی را بهعنوان پیشپرداخت هزینهها یا خرید کالا به پیمانکار میدهد. برای اینکه کارفرما مطمئن شود این پول واقعا صرف انجام پروژه و عمل به تعهدات میشود، از پیمانکار ضمانتنامه پیشپرداخت میخواهد. این نمونه از انواع ضمانتنامه معمولا بعد از امضای قرارداد و قبل از پرداخت پول صادر میشود.
ضمانتنامه استرداد کسور وجهالضمان
در قراردادهای عمرانی و پیمانکاری، کارفرما معمولا درصدی از هر پرداخت (حدود 10 درصد) را تا پایان پروژه نزد خود نگه میدارد. این مبلغ درواقع تضمینی است تا پیمانکار کار را کامل و درست تحویل دهد؛ اما اگر پیمانکار نیاز فوری به این پول داشته و قبل از مدت مقرر قصد دریافت آن را داشته باشد، میتواند در ازای آن، ضمانتنامه بانکی ارائه دهد و مبلغ را زودتر دریافت کند.
ضمانتنامه گمرکی
این ضمانتنامه بانکی مخصوص واردکنندگان کالا است. زمانی که یک واردکننده نمیتواند بلافاصله حقوق و عوارض گمرکی را پرداخت کند، میتواند با ارائه ضمانتنامه گمرکی، کالا را ترخیص کند. بانک در اینجا ضمانت میکند که اگر مشتری در موعد مقرر مبلغ را پرداخت نکرد، خودش (بانک) آن را به گمرک پرداخت خواهد کرد. این ضمانتنامه در مواردی مثل ترخیص موقت یا ترانزیت هم کاربرد دارد.
ضمانتنامه تعهد پرداخت
برخی معاملات تنها مالی هستند، یعنی طرف مقابل باید در تاریخی معین، مبلغ مشخصی را پرداخت کند. در چنین شرایطی، ضمانتنامهای تحتعنوان تعهد پرداخت صادر میشود که تضمین میکند این مبلغ در سررسید تعیینشده پرداخت خواهد شد. این نمونه از انواع ضمانتنامه بانکی در حوزههای مختلفی مانند دریافت وام، خرید کالا، پرداخت مالیات، سفرهای هوایی یا حتی مسائل قضایی استفاده میشود.
ضمانتنامههای پیمان
این نوع ضمانتنامهها بیشتر در قراردادهای دولتی و عمرانی استفاده میشوند. دولت بهعنوان کارفرما پروژههایی را به پیمانکاران میسپارد و در طول اجرای پروژه انواع ضمانتنامه از پیمانکار دریافت میکند. بهطور معمول، این ضمانتنامهها شامل چهار مدل از ضمانتنامههای قبلی مانند شرکت در مناقصه، حسن انجام تعهدات، پیشپرداخت و استرداد وجهالضمان را شامل میشوند.
ضمانتنامههای صادراتی و وارداتی
در تجارت بینالملل، برای اطمینان بیشتر میان طرفهای ایرانی و خارجی، بانکها ضمانتنامههایی با عنوان صادراتی یا وارداتی صادر میکنند. ضمانتنامههای صادراتی به نفع خریدار خارجی صادر میشوند و بانک تضمین میدهد که صادرکننده تعهداتش را انجام میدهد. در مقابل، ضمانتنامههای وارداتی برای طرف ایرانی صادر میشوند، بهطور مثال، وقتی یک بانک ایرانی در قبال یک بانک خارجی، ضمانتنامه متقابل ارائه میدهد. صدور این نوع ضمانتنامه بانکی در بیشتر موارد نیاز به مجوز بانک مرکزی دارد.
نکته آخر
درمجموع، ضمانتنامه بانکی ابزاری کاربردی و قابل اعتماد است که اطمینان طرفین درمورد یک معامله را افزایش میدهد مهم نیست موضوع قرارداد خرید یک کالا باشد یا اجرای یک پروژه بزرگ؛ وقتی بانک ضمانت پروژه را برعهده بگیرد، نگرانیهای مالی تا حد زیادی کاهش پیدا میکنند. هرکدام از انواع مختلف ضمانتنامه بانکی برای شرایط خاصی طراحی شدهاند؛ اما همه آنها یک هدف مشترک دارند و آن ایجاد امنیت در معاملات است.
دیدگاه خود را بنویسید